بیانیه “حزب مردم بلوچستان” به مناسبت دهم اُکتبر روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام/ در دفاع از حق حیات، نه به اعدام نه به کشتار
نه به اعدام؛ نه به کشتار: در دفاع از حق حیات
روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، فرصتی است برای دفاع از بنیادی‌ترین حق انسان، یعنی حق حیات. هیچ حکومت و هیچ قدرت سیاسی‌ای نباید حق داشته باشد جان انسان را به نام قانون سلب کند. اعدام مجازاتی برگشت‌ناپذیر است و هیچ نظام قضایی‌ای از خطا، بی‌عدالتی و دادرسی ناعادلانه مصون نیست. از این رو، مخالفت با اعدام، دفاع از کرامت انسانی و نفی استفاده از مرگ به‌عنوان ابزار قدرت است.
بلوچستان از جمله مناطقی است که بیشترین بار اعدام در ایران را متحمل شده است. بلوچ‌ها حدود پنج درصد از جمعیت ایران را تشکیل می‌دهند، در حالی که سهم نامتناسبی از اعدام‌ها به آنان اختصاص دارد. در سال ۲۰۲۳، حدود ۲۰ درصد از اعدام‌های ثبت‌شده در کشور از میان مردم بلوچ بوده است. همچنین، استان سیستان و بلوچستان در سال ۲۰۲۲ بالاترین نرخ اعدام سرانه در ایران را داشته است. از ژانویه تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۵۹ شهروند بلوچ در زندان‌های ایران اعدام شده‌اند. این نسبت نامتناسب نشان می‌دهد که مردم بلوچ به‌طور چشمگیری بیش از سهم جمعیتی خود در معرض مجازات مرگ قرار دارند. اگر نسبت جمعیتی بلوچ‌ها و سهم آنان از اعدام‌ها را ملاک قرار دهیم، شدت این وضعیت به اندازه‌ای است که می‌توان آن را در شمار بالاترین سطوح اعدام سرانه در جهان دانست.
اعدام در بلوچستان تنها یک مجازات قضایی نیست؛ پیامدهای آن خانواده‌ها و کل جامعه را نیز دربرمی‌گیرد. خانواده‌های اعدام‌شدگان، افزون بر فقدان عزیزان خود، با آسیب‌های روانی، فشار اقتصادی، بی‌خبری و گاه محرومیت از آخرین ملاقات و خاکسپاری شایسته روبه‌رو می‌شوند. تداوم اعدام‌ها نیز ترس، بی‌اعتمادی و احساس بی‌عدالتی را در جامعه گسترش می‌دهد.
در کنار اعدام، کشتار معترضان و شلیک به سوخت‌بران، بخش دیگری از واقعیت تلخ بلوچستان است. جمعه‌های خونین زاهدان و خاش نشان داد که اعتراض مردم می‌تواند با گلوله پاسخ داده شود. سوخت‌بران نیز در شرایط فقر و نبود فرصت‌های شغلی، بارها هدف تیراندازی نیروهای نظامی قرار گرفته‌اند. در پی این تیراندازی‌ها، خانواده‌هایی داغدار شده‌اند و در بسیاری از موارد، نان‌آور خود را نیز از دست داده‌اند.
اعدام و کشتار، هنگامی که از سوی حکومت برای ایجاد رعب و وحشت و جلوگیری از شکل‌گیری یا گسترش اعتراضات به کار گرفته می‌شوند، نه سکوت پایدار می‌آفرینند و نه نارضایتی را از میان می‌برند؛ بلکه ترس، خشم، بی‌اعتمادی و شکاف میان مردم و حکومت را عمیق‌تر می‌کنند. جمهوری اسلامی با اتکا به چنین سیاستی می‌پندارد که با تحمیل هزینه‌های سنگین انسانی بر مردم بلوچ می‌تواند اعتراضات گسترده احتمالی در آینده را خاموش کند و بهای سیاسی و اجتماعی اندکی بپردازد؛ اما هر اعدام و هر کشتار، زخمی تازه بر جامعه وارد می‌کند و به‌جای حل نارضایتی‌ها، آن‌ها را انباشته‌تر می‌سازد.
حق حیات، حقی همگانی و مستقل از ملت، زبان، مذهب یا عقیده سیاسی است. امنیت پایدار در بلوچستان نیز از چوبه دار و گلوله به دست نمی‌آید؛ بلکه در گرو عدالت، برابری، رفع تبعیض، توسعه، آزادی و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول است.
حزب مردم بلوچستان، اعدام و همه اشکال کشتار حکومتی در بلوچستان را محکوم می‌کند و خواهان توقف اجرای احکام اعدام، تضمین دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل مستقل، منع شکنجه و رسیدگی شفاف و مستقل به پرونده‌های کشتار است. با این حال، باور ما بر این است که از نظام فعلی نمی‌توان انتظار داشت چنین خواسته‌هایی را محقق کند.
موضع ما تنها به بلوچستان و ایران محدود نیست؛ ما هرگونه اعدام را در هر کشور، تحت هر عنوان و علیه هر انسانی محکوم می‌کنیم. جان انسان ابزار حکومت‌داری نیست و هیچ قدرتی حق ندارد برای حفظ قدرت و ایجاد رعب و وحشت، آن را سلب کند.
حزب مردم بلوچستان
اکتبر ۲۰۲۶